İŞTEN ÇIKARILMIŞ bir grafiker 27 mart 2010’da SORUYOR;
Öncelikle teşekür ederim ben 05.06.1995 yılında bir işyerine başladım ama sigorta girişim 02.08.1996 yılında yapıldı daha sonra çalıştığım halde 31.08.1996 sigortadan çıkarıldım daha sonra 01.01.1997 yılında tekrardan ssk yapıldı 15.05.2000 yılnda askerl…ik için işten çıktım ama ssk çıkışımı 01.04.2000 yılında yapıldı bundan dolayı tazminat aldım ama asgari üçretten üçretim daha fazla idi daha sonra askerlik dönüşü aynı işyerine girdim giriş tarihim 13.11.2001 ama ssk girişim 16.03.2002 ve daha sonra çıkış tarihim 04.10.2008 tarihinde işver iş kanunun 17 maddesine göre işten çıkardı aldığım maaş 1250 net ama asgariş üçretten kıdem ve ihbarımı hesapladı ama ben bu hesplanan parayı almadım ne yapmam gerekiyor yardımcı olursanız minnattar olurum saygılarımla teşekürler
TGDD Gönüllü Avukatı, Grafiker Dostu Avukat Ali EŞKİ’nin CEVABI;
Geriye doğru en fazla 5 yıl önceki tarihe kadar ki hizmet için hizmet tespit davası açılabilir. bu nedenle askerden önceki sigortasız çalışma için çalışılmışlığın tespiti davas…ı açılamaz. zaten askere gidilirken de kıdem tazminatı alındığı için bu dönem için bir talepte bulunma imkanı yok. geriye şunun için talepte bulunma imkanı vardır: son olarak işten çıkış tarihinden geriye doğru 5 yıl içinde sigortasız çalışılmışlığa karşı dava açılabilir. burada da 5 yıl geçmiş. fakat yargıtay, bu 5 yıl zamanaşımı süresini işten çıkış tarihinden itibaren 5 yıl geçmiş olması durumunda zamanaşımının dolduğunu düşünüyor ki işçi lehine bir yorumdur bu. fakat son çalışılan süre içerisine sadece 4 ay gibi bir süre sigortasız çalışılmış olduğu için böyle bir hizmet tespit davası açmanıın çok bir yararı olmaz. bu nedenle mevcut şartlarda tazminat davası açılabilir. işveren 17.maddeden çıkarmış. fakat burada eski kanuna göre mi 17.madde yoksa yeni kanuna göre mi? yani ihbar öneli vererek mi çıkarmış. yeni kanuna göre 17.madde eski 13.maddedir. yani burada işveren ihbar önellerine uyarak işten çıkartıyor ve bu durumda zaten kendisi de baştan işçinin kıdem tazminatı hak ettiğini düşünerek çıkartıyor-verip vermemesi ayrı- var olan durumda çalışılan süre 3 yılı geçtiği için ihbar öneli 8 hafta olacaktır. yani işveren şunu demek istiyor: seni işten çıkartıyorum. fakat bu işten çıkarma işlemi 8 hafta sonra gerçekleşecek. sana kıdem tazminatı da vereceğim. demektir. tabii, işveren işçinin bu 8 haftalık ücreti tutarını para olarak verirse-ki bu ihbar tazminatıdır- 8 hafta da beklemek durumunda olmaz. her halde kıdem tazminatını hesap edip ödemek zorundadır. tabii bu 8 hafta sonrasında her bir tam yıl için bir brüt ücreti tutarının toplamını kıdem tazminatı olarak ödemek zorundadır. şu halde işe giriş tarihi eğer dava açılıp kasım 2001 olarak kanıtlanırsa o tarihten ya da patron elbette ssk girişini yaptığı tarihten itibaren hesap edecektir. yukarıda da dediğim gibi bu 4 ay için dava açmak pratik olarak yararlı olmaz. ama her halde dava açılacaksa işe giriş gerçek işe giriş tarihi olarak yazılıp kanıtlandığında kıdem tazminatının da o tarihten itibaren çalışılan sürenin başlatılması mümkün.
sanırım en önemli sorun kıdem tazminatının sigortanın yatırıldığı asgari ücret üzerinden mi yoksa gerçek üzerinden mi hesap edilmesi gerektiğidir? evet en fazla önem arzeden durum budur. gerçek ücret net 1250 tl olduğu için bunun brütünün hesap edilmesi gerekir. tahminen bu 1500 tl civarındadır. şu halde yaklaşık olarak 9 yıl x 1500 dür. bu da 13.150 tldir. tabii bu hesapta eğer ikramiye, yakacak yardımı, ayakkabı, yemek, giyim gibi yardımlar varsa bunların da brüt ücretin hesabında eklenmesi gerekir ki kıdem tazminatına esas teşkil eden 1500 tl daha fazla bir rakam olarak bulunabilir. şu kesin! işveren gerçekk ücret üzerinden değil de sigortasını yaptığı ücret üzerinden hesap yaparsa işçi bunun kabul etmez dava açarsa ve ücretinin gerçek miktarını kanıtlarsa(ki burada meslek örgütü ve/veya sendikadan bu nitelikte bir elemanın ne kadar ücret alabileceği sorulmaktadır) kıdem tazminatını bu miktar üzerinden mahkeme kararıyla hesap ettirmesi ve tahsil ettirmesi ve geçen zaman için bankalarca mevduata uygulanan en yüksekk işletme faiziyle birlikte kıdem tazminatını alması mümkündür. asgari ücretin brütü ile gerçek ücretin brütü arasında iki kat fark vardır. bu da yaklaşık 7-8 bin lira gibi bir farktır ki işçinin bunu kabul etmeyip dava açmasında ciddi bir yararı vardır. bu tür alacak veya tazminat davaları yaklaşık olarak 1 yıl-1.5 yıl sürmektedir. tabii faiz yüksekk olduğu için bir kayıp olmamaktadır. sadece biraz gecikmektedir hakkın alınması. sorunun cevabı bu kadar. mümkün olduğunca ayrıntılı oldu ama izah edebildiğimi düşünüyorum. hoşçakalın. av.ali eşki
