Gürhan isimli bir öğrenci yazmış;

“Selamlar Faruk hocam çok uzun bir sorum var.

Bana MYO tavsiyesinde bulunmuştunuz hocam. İzmirde 2 adet 2 yıllık grafik tasarım bölümü var benim girebileceğim. Lakin ders programlarına baktığımda çok şaşırdım.

Ege üniversitesi, İzmir MYO grafik tasarım bölümü’nün programının ne grafikle ne tasarımla hiç alakası yok resmen sanayi sitesine mavi yakalı eleman yetiştiriyorlar. Programın linki: http://www.egemyo.ege.edu.tr/program…p?id=45&sec=di

9 Eylül üniversitesinin konuyla yakın bölümü olan tasarım basım – yayıncılık bölümü ise matbaa elemanı yetiştiriyor. Egeye göre biraz daha yakın sektöre ama tasarımla alakalı 2-3 ders var sadece. Yani benim istediğim ağırlıklı teorik ve uygulamalı sanat/tasarım eğitimi yok.

Çalışırken ve ailemlede ilgilinmek zorundayken başka şehre gidemiyeceğim için 4 yıllıklara bakmak gerekiyor anlaşılan.

Hocam bunlar dışında kitap/döküman önerisi isteyeceğim. Şu an Emre Becer’in genel tasarımla ilgili kitabı ve Ragıp İstek’in görsel iletişimde tipografi, sayfa düzeni kitabı var ikisini de 4 yıl önce falan almıştım. Piyasada konuyla direkt alakalı başka kitapda göremediğim için almadım. Sizin bildiğiniz böyle basılı veya dijital kaynaklar varsa belirtirseniz çok memnun olurum.

İlginiz için teşekkür ederim.”

Gürhan bey,
2 yıllık meslek okulları hakkında dedikleriniz yine beni doğrular nitelikte.2 yıllık okulların çoğu tıpkı dersanelerdeki gibi sadece program öğretip, tasarım öğretmeyen kurumlar. Bazısında programlar bile öğretilmiyor, afiş nedir, ambalaj nedir diye bilgi veriliyor, öğrenciler  tasarım yapamadan mezun ediliyor. 4 yıllıklar ise program eğitimi zayıf eleman yetiştiriyor. Kabaca özetlersek; 4 yıllıklar sanatçı, 2 yıllıklar zenaatçı (bakınız; sanat ve zenaat arasındaki farklar) yetiştiriyor. Oysa grafik tasarım mesleği hem sanatı, hem zenaati, yani hem yaratıcılığı ve estetiği hem de uygulama ve işçiliği gerektiren bir meslektir.İşte bunun için  en iyi grafik eğitimini ancak hem teorik hem pratik eğitimin birlikte ve dengeli verildiği okullarda verebilir diyorum ve bunda da ısrarlıyım. Bu tip bir okulun nasıl olması gerektiğini 50 sayfalık bir proje halinde yazdım ve şimdilik saklı tutuyorum. Bir finansör bulursam hayata geçireceğim.

Gürhan bey;
Türkiyenin Grafik tasarım eğitimi konusunda DEVRİMe ihtiyacı vardır. Konu uzundur.

Söz ettiğiniz kitaplar faydalıdır ama ne yazık ki 3-5 kitabı geçmez. Bu da DEVRİM e ne kadar ihtiyaç olduğunu gösterir. Ben devrim niteliğindeki grafik eğitimini gerçekleştirirsem mutlu öleceğim, yoksa gözlerim açık gidecek. Yaranıza merhem olamadığım için üzgünüm. Bireysel kurtuluş yoktur. Derneğimiz kurulmuştur, resmi üye olunuz. Sosyal Medyada ve İnternetteki  tartışmalara katılınız.  Derneğimizin faaliyetlerine katılınız. Birlikte çözelim. Kolay gelsin.

F.Ç.

Tekrar sormak gerekiyor;

Niçin bilgisayar icad olununca grafikerlik yerlerde sürünür oldu? Niçin bilgisayar gelince grafik işler kalitesiz olmaya başladı? Oysa bilgisayar gelince kalitenin de artması gerekmez miydi?

Faruk Çağla

30 Ekim 2009, 01:40 ·

————————————————

Çünkü toplumumuzda teknolojinin hayati kolaylastirdigini ve “bir tıkla”herseyin daha kolay oldugu inancı yaygin. Hatta toplumumuzun cahil diyebileceğim bir kısmı ki bunların arasında is sahibi patronlar da dahil , teknolojiyi dogru kullanmayı bilmiyor.teknoloji hayatı kolaylastırdığı olcude zorlastırır da.bu bir paradokstur ve bunu bilen bilir.bilmeyen de bildigini sanır.:)

Ayrıca ikinci bir husus ise programları bir çırpıda ögrettigini iddia eden kurslar ise bu isi rant yapmis durumda.insanlari kandiriyorlar sirf paralarini alabilmek için.hersey bir uydurma.bunun arkasından gidenler ise burdan cekinmeden aptal diyebilecegim bir insan grubu. okadar parası varsa okusun daha iyi.ama yok kısa zamanda ogrenip yaparım herkesten de iyi olurum saplantısı var.ama yanlıs.bir iste usta olmak için egitim ve calismak sart.eskiden egitim kurumlarında olmasa da bir usta çırak geleneği varmıs.bu da eğitimn bir parcası.hatta en onemlisi.simdi o da pek yok.

ayrıca koyunde toprağnı satıp sehirde plazada is kuran , kendini gelistirmekten yoksun ve size müsteri olan zihniyette yeterli bir eğitime ve bakıs acısına sahip olmazsa.bu piyasa iyice kalitesizlesir.arz talep meselesi.iyi,dogru kaliteli,estetik bir calısma nedir ve nasil yapılırı bilmeyen insanlar cok.bilmeyene de bu is soyle yapılır deseniz inanır.karsılastıracağı ornegi gormemis ve arastırmamıstır(bu nedenle aptal demistim zaten)

kandırmak cok kolaydır.bu bir kısır dongu bence.

bu isini ustaları ne dusunur bilmem ama ne yapılması gerekiyor diye dusundugumuz zaman, bu isi çapulculara bırakmamak için bu sanata sahip cıkmak gerekmeli gibi bir sonuc cıkarabilirz.

Ebru Ayan

30 Ekim 2009, 01:53 ·

—————————————————

Her yeni teknoloji çıktığında, o teknolojiye sahip olamayanlar, onu kullanamayanlar geride kalır ve bunun zararını çeker. Tüfek (bilgisayar) icad oldu mertlik bozuldu demek aslında iki tarafı keskin bir bıçaktır.

Birinci tarafı doğru görünüp de doğru olmayan tarafı, ikincisi gerçekten doğru olduğu anlaşılamayan ama gerçekten doğru olan tarafıdır. Köroğlu bir kahramandır, göğüs göğüse, kılıç kılıca ve bilek bileğe girdiği her kavgayı kazanır. Onu kılıçla, mızrakla, okla, hançerle, yumrukla, tekmeyle, tokatla yenmek neredeyse imkansızdır. Ama tüfek icad olununca uzaktan atılan misket şeklindeki demir leblebi, yani kurşun, yani mermi onu yere serince tüfek icad oldu mertlik bozuldu denilmiştir.

Oysa bilgisayar; mertliği bozan bir hile aracı mıdır? Yani tüfek, mertliği bozmuş ise bilgisayar da tasarımı ve tasarımcıları mı bozmuştur? Buna evet dersek bilgisayarın tasarıma yaptığı katkıları inkar etmiş oluruz. Sadece kılıç kullanmasını bilen babayiğit savaşçılar için tüfek mertliği bozan bir şeytan icadıdır ama, sadece fırça ve kalem kullanmasını bilen tasarımcılar için bilgisayar TASARIMCININ MERTLİĞİNİ (ustalığını) bozan bir şeytan icadı değildir.

Eğer; bilgisayar çıktı mertlik bozuldu dersek, TASARIMI BİLGİSAYAR YAPIYOR diyenlerin ekmeğine yağ sürmüş oluruz. Bu bakımdan aradaki ince farka çok dikkat edelim lütfen.

Benim bu gruptaki tüm yazılarımı okumak zahmetinde bulunanlar benim “batıda usta tasarımcıların elinde bilgisayar çok önemli bir tasarım aracı haline gelmiş ve onların gücüne güç katmıştır. Ama bizde; bilgisayar cahillerin elinde korkunç bir güç olarak gerçek tasarımcıları yok eden ve grafik tasarımı geliştirici değil, grafik kirliliği yaratıcı bir terör aracı haline gelmiştir.” dediğimi okumuşlardır.

Okumayanlar, bilgisayar icad oldu MERTLİK (TASARIM) bozuldu diyorlar ve doğru konuşayım derken yanlış konuşuyorlar.

Oysa doğrusu “Cahilin eline bilgisayar verildi, TASARIM bozuldu” olmalıdır, çünkü aynı bilgisayar; cahil olmayan tasarımcının elinde TASARIMI BOZMAZ, aksine GELİŞTİRİR. Siz kılıcı cahilin eline verirseniz önüne geleni doğrar. Otomatik tüfeği de bir manyağın eline verirseniz önüne geleni kalbura çevirir. İşte bu noktada silah kullanma ruhsatı ve eğitimi denilen bir SERTİFİKA ve DİPLOMA gündeme gelmelidir.

Silah ruhsatı da çeşit çeşittir. Evde bulundurma ruhsatı başkadır, üzerinde taşıma ruhsatı ayrıdır. Sıradan vatandaşa silah taşıma ruhsatı diye kalaşnikof taşıma ruhsatı verilmez.

Türkiyede YAPILAN VAHİM HATA ŞUDUR; PROGRAM KURSU BİTİRENLERE VERİLEN PROGRAM SERTİFİKASI, GRAFİK TASARIMCI SERTİFİKASI ŞEKLİNDE DEĞERLENDİRİLMİŞTİR.

Böylece “Program biliyorum, öyleyse tasarımcıyım” yanılgısı ADETA KÖRÜKLENMİŞ ve BESLENMİŞ, TEŞVİK EDİLMİŞTİR.

Kurslar; “bu kişi tasarım eğitimi almamış fakat tasarımda kullanılan program eğitimleri almıştır. Bu kişi grafik operatörü unvanı ile bir grafik tasarım ofisi veya ajansında grafik tasarımcı yanında ve yönetiminde başarıyla çalışabilir” ifadesinin yazılı olduğu bir diploma, bir sertifika verseydi, BU KAOS, BU KİRLİLİK OLUR MUYDU?

DEMEK Kİ O GARİBANLARIN SUÇU YOK, DEMEK Kİ BALIK BAŞTAN KOKUYOR!!!

Bizim devlet, her aklına esen kişinin bilgisayarda tasarım yapmasına izin verirse ve bunu bir kurala, bir sertifikaya, bir eğitime, bir diplomaya KISACA BİR DİSİPLİNE BAĞLAMAZSA OLACAĞI BUDUR. Tüfeği kapan anasını da vurur babasını da. Burada SUÇ TÜFEKTE (BİLGİSAYARDA) değil, DEVLETTEDİR.

Bizde bir söz vardır ALET İŞLER EL ÖĞÜNÜR. Bilgisayar işleyince adam kendini grafiker sanıyorsa ve Devlet, üniversiteler, dershaneler buna göz yumup hatta teşvik ediyorsa, bu kez bizim kültürümüzde olan öteki sözü hatırlatmak isterim; “ELİ GÖRMEYEN, YAZIYI KALEM YAZDI SANIR” Demek ki hüner bilgisayarda değil, insandadır. Bilgisayar alettir ve alete insan yön verir. Siz tüfekle önünüze geleni de katledebilirsiniz, size saldıran vahşi bir hayvanı da vurabilirsiniz. Yanlış kullanırsanız kendinizi de vurabilirsiniz. Bu kural bıçak için de, otomobil için de, kısaca yeni teknoloji ürünü olan her şey için, nükleer enerji için de böyledir.

Ben bilgisayarda tasarım yapmasını bilmez iken, bilgisayar kullanmasını öğrenmezsem teknolojiye ayak uyduramam, uyduramazsam da aç kalırım demiştim, çünkü o günlerde ömrümde hiç yaşamadığım derecede işsizlikler yaşamaya başlamıştım. Sonra ne oldu dersiniz? Bilgisayarda tasarım yapmaya başladım ama yine işsiz kaldım. Epey müddet buna anlam veremedim.

Sonra sandım ki benim ekmeğimi benden kötü tasarım yapıp benden çok ucuza ücrete razı olan gariban macintosh işçileri çalıyor. Bir süre buna inandım. Sonra gerçeğin bu olmadığını farkettim, bu garibanların eline silah verip onları silahşör gibi savaştıran komutanlar var asıl suç onlarda, dedim ve bu gerçeği zor da olsa gördüm. Hiç tasarım eğitimi almamışları topluyorlar ellerine bilgisayarı veriyorlar hadi sen tasarımcısın deyip müşterinin önüne koyuyorlar, müşteri ne derse onu yap bakiim göriim seni diyorlar. Asıl şeytan bu kuklaların iplerini ellerinde tutanlar, ama biz yanlış yere bu kuklalara düşman oluyoruz, bunu fark ettim.

Bunu da her defasında bu grupta (facebook’ta) yazdım ama demek ki okumuyorsunuz.
Bu şeytanlar grafikeri grafikere kırdırıyor ve grafik tasarımı ucuzlatarak EKİP ÇALIŞMASINI YOK EDİYOR, art direktörü ve grafik tasarımcıyı ortadan kaldırarak mac operatörünü grafiker, müşteriyi de art direktör haline getiriyor. Burada SUÇ TÜFEKTE DEĞİL, TÜFEĞİ eğitimli askerin eline vermeyip düzenli ordu yaratmanın maliyetine katlanmayıp çapulculardan ordu yaratmak isteyen bozguncularındır.

Bu bakımdan TGDD eğer kurulursa mac operatörleri kardeşlerimizi düşman olarak görmeyecek ve onları meslek içi eğitimlerle tasarımcı haline getirecektir. Düşman olarak bataklıkta sivrisinek üretir gibi bilgisayar amelesi üretip onlara tasarımcı ünvanı veren ve devleti de kandırıp devletle işbirliği yapmış haksız kazanç elde etmek amacıyla tasarımcılarla haksız rekabete giren menfaatçi güçlerle mücadele edecektir.

Ben bu güçlere grafik tasarım mafyası diyorum.

Bunlar içinde sadece bilgisayar programcılığı eğitimi aldığı halde kendisini tasarımcı olarak görüp web tasarım yaptığını iddia eden ve tasarımın T sini bilmeyen teknik adamlar olduğu gibi, ressamlık eğitimi alıp grafiğin G sini bilmeyip sadece illüstratör (bezeyici-resimleyici) olduğu halde kendisine Grafik Tasarımcı unvanını verenler de vardır.

Bunların içinde sadece program dersleri verdiği halde kendisine kreatif tasarımcı unvanı verenler de vardır.
Bunların içinde sadece program öğrettikleri halde tasarımcı yetiştiriyoruz yalanları ile gençleri kandıran belediyelerin meslek edindirme kursları ve dershaneler de vardır.
Bunların içinde piyasaya uygun olmayan grafiker adayı yetiştiren devlet ve özel üniversitelerinin yöneticileri de vardır. O yüzden bunların verdiği diplomalar piyasada rağbet görmüyor.
Bunların içinde cahil gençleri grafik tasarımcı diye müşterinin önüne koyup o gencin yaptığı acayip şeyler sayesinde matbaa makinesinde iş basıp para kazanan grafik tasarım katili matbaacılar da vardır.

Bütün bunların sebebi bilgisayar değildir, bilgisayar; aydın, entelektüel, modern, ileri görüşlü insanların elinde uygarlığa ve iyi tasarıma hizmet eder. Bilgisayar, cehaletin elindedir. Problem buradadır. Cahillik türetildi, üretildi ve yaygınlaştırıldı mertlik (tasarım) bu nedenle bozuldu.

Program bilmek, tasarım bilmekten üstün hale getirilmiştir. Bu ÇOK BÜYÜK BİR YANLIŞTIR.

Tüfek konusuna dönersek; uzaktan ateş ederek hedefi vurabilirsiniz ama, savaşı her zaman keskin nişancılar kazanmaz.

Öyle olsaydı tüfeğin ucunda SÜNGÜ OLMAZDI. Kimse üzülmesin, zafer yine süngünün ucundadır ve MERTLİK YİNE GÖĞÜS GÖĞÜSE SAVAŞTA BELLİ olur.

Rahmetli Mengü Ertel mezarından çıksa gelse, hiç bilgisayar bilmediği halde bir mac operatörünün yanına otursa, o operatörün yanına oturan müşteriden çok daha güzel tasarımlar yaptırır. Çünkü tasarım bilmektedir. O mac operatörü tek başına aylarca beyaz monitöre baksa bilgisayar kendiliğinden tasarım üretmez.

Elbette ideal olan, yeni Mengü Ertellerin bilgisayar kullanarak müthiş tasarımlar yapmalarıdır. TÜRKİYEDE özellikle BUNUN ÖNÜ TIKANMAKTADIR. TGDD kurulursa bunun önünü açmaya çalışacaktır.

Nilay Lale Yılmaz bilgisayar bilmiyorsa tasarımcı değil diyorlarsa, bir mac operatörü tasarım bilmediği halde tasarımcı sanılıyorsa İŞTE çarpıklık buradadır. Her tabanca taşıyan attığını vuramaz. Nasıl ki her gördüğün sakallı baban değilse, bilgisayarın önüne her oturan da tasarımcı değildir.

TGDD kurulduğunda kimin ne olduğu netleşecektir. Kurtuluş NETLİKTEDİR. Ak koyun kara koyun ayrılırsa hangi kavurmanın daha lezzetli olduğu ve kavurma fiyatları belli olacaktır. İnsanlar ne yediğini bilmelidirler. Hastabakıcıya doktor önlüğü, arzuhalciye avukat cübbesi, inşaat kalfasına mühendis şapkası giydirilmemelidir. MERTLİK BUDUR, gerisi SAHTEKARLIKTIR, NAMERTLİKTİR.

Faruk ÇAĞLA

1-Mimar Sinan Üniversitesi grafik bölümüne 20 öğrenci, resim bölümüne ise 40 öğrenci almış diye duydum. Eğer bu doğruysa; 20 yerine 40 grafik öğrencisi alsaydı daha isabetli olmaz mıydı? Türkiye’nin ressama mı, grafikere mi ihtiyacı var?

2-Bu durum bile ressamların, grafikerler üzerindeki HAKİMİYETİNİ göstermiyor mu? Grafik öğrencisi alırken, ressam alıyormuş gibi sınav yapmalarının sebebi BİLGİSAYAR ÖNCESİ DÖNEMDEN KALMA GERİ ANLAYIŞ değil midir?

3-Ressamlar ressamlık yapıp para kazanabilse gam yemeyeceğim. İşsiz kalan ressamlar; Grafikerlik yapıyor. Üniversitelerdeki bir çok grafik bölümü başkanı ressam. Bu kişiler bilgisayar destekli grafik tasarımı bilmiyorlar ve yağlı boya tuval yapıyorlar veya özgün baskı yapıyorlar. Bu kişiler arasında sevdiğim, saydığım dostlarım da var, ama bu kişilerin GRAFİKERLERİN SORUNLARINA SAHİP ÇIKTIKLARINI GÖRDÜNÜZ MÜ?
4-Grafik öğrencisi sınavlarının RESSAMLIK SINAVI gibi yapılması, Grafik Bölümü başkanlarının ressamlardan seçilmesi (bir grafiker resim bölümü başkanı olabiliyor mu?), 20 grafik öğrencisine karşılık 40 resim öğrencisin alınması gibi olaylar; Grafikerliğin Ressamlığın alt dalı olarak değerlendirildiğini gösterir. Grafikerliğin; RESSAMLIĞIN YAN DALI veya ALT DALI gibi değerlendirilmesini DOĞRU BULUYOR MUSUNUZ?

5-Grafik Eğitimindeki bu yanlışlıklar DERSANELERİN İŞİNE YARAMAKTADIR diyorum, BUNA KATILIYOR MUSUNUZ?

Saygılar.
Faruk Çağla
04 Kasım 2009, 22:26

1-Grafik eğitimi veren okullarımızda hocalar “usta” mıdır? Hocalarla öğrenciler arasında ideal bir usta-çırak ilişkisi var mıdır?

2-Okulu bitiren bir grafiker adayı; kendisini çıraklıktan kurtulmuş bir kalfa gibi görebilmekte midir?

3-Okuldan mezun olmuş genç grafiker, piyasada kalfa veya usta olarak saygınlıkla karşılanıyor mu, yoksa hiç bir şey bilmeyen sadece diploması olan kişi olarak mı değerlendiriliyor?

4-Eğer böyleyse bunun sebebi ve çözümü nedir?

5-Okuldan mezun olmuş genç grafikerin hocalarının ustalığı yetmiyor da, piyasadaki başka ustalardan usta-çırak ilişkisi içinde yeni bir eğitim mi alması gerekiyor?

6-Gerçek usta-çırak ilişkisi sadece piyasada mı mevcut?

7-Eğer öyleyse piyasadaki ustalar yani usta grafikerler; alaylı mı, mektepli mi?

——-

Grafikerlikte usta çırak ilişkisi nasıl olmalı, alaylı mektepli ilişkisi nasıl olmalı?

GRAFİK TASARIMDA USTA ve ÇIRAK İLİŞKİSİ veya SERBEST PİYASA

1- Grafik tasarım konusunda kimin usta, kimin çırak, kimin kalfa olduğu belli değildir, her şey iç içe geçmiştir. Bu durum ucuz emek arayan patronların işine yaramaktadır. Reklam verenin kültürsüzlüğü de bunu körüklemektedir.

2- İki aylık kurs bitiren de, 3 yıllık meslek lisesi bitiren de, 2 yıllık veya 4 yıllık fakülte bitiren de grafiker (grafik tasarımcı) sayılmaktadır. Sorun sadece piyasanın ekonomik şartları değil, grafik sanatının ne olduğunun bilinmesinin engellenmesi sorunudur. Sorun eğitim ve kültür sorunudur.

3- Duvarcı ustası, elektrikçi, veya muhasebeci grafikerlik yaptığı gibi; tekstil mühendisi, mimar, bilgisayar mühendisi gibi kariyerli mesleklerden diploma sahibi olup da grafikerliğe gönül verenler de grafik tasarımcılığı yapmaktadır. Sorun; alet işler el öğünür ata sözü ile; eli görmeyen yazıyı kalem yazdı sanır sözü arasındaki dengenin kurulamayışıdır.

4- Burada sıkıntı; alaylı veya mektepli olup olmamak değil, kimin ne kadar usta ne kadar kalfa olduğunun saptanamayışından kaynaklanmaktadır. Sorun; hiç bilenle bilmeyen bir olur mu, veya emaneti ehline veriniz sözlerinin unutulmuş olmasındadır.

5- Kısaca mesleğin niceliği çok genişlemesine rağmen, mesleğin NİTELİĞİ konusundaki diyagram eğrisi bu nicelik artışına göre yukarıya doğru bir kalite doğrultusu göstermemektedir.

6-Bunu serbest piyasa ekonomisi ile, ne yapalım koşullar böyle şeklinde adam sendeci bir yaklaşımla kabullenmek mümkün değildir.

7-Düşük ücretle çalışmaya razı olup, kendine grafiker payesi verilmiş, aslında usta grafiker olmadığını bilip, kendinin usta grafiker gibi gösterilmesine itiraz etmeyip, deneye yanıla meslek öğrenen gençlerin bu çabalarına hak verip, desteklemek; aslında bu piyasa koşullarını desteklemektir. Zulmü görmemek ve ortak olmaktır.

8-Bu yanlış anlayışın en önemli ürünü; “teknoloji o kadar gelişmiştir ki bir kişi 5 kişinin bildiği programları bilmelidir, 5 kişinin işini tek kişilik maaşa, hatta onun da yarısına da yapmalıdır, çünkü koşullar artık böyle”, anlayışıdır. Bu bizi dünyayı teknoloji yönetiyor mantığına götürür, oysa teknolojiyi de insan yönetir.

9- Şimdi tam bu konuda filmcilik sektörden örnek vermek isterim; Filmcilik sektöründe senaryo; İbrahim Tatlıses, Müzik; İbrahim Tatlıses, Baş Rol; İbrahim Tatlıses, Yönetmen; İ.Tatlıses ve Yönetmen İ.Tatlıses olursa ve film yapmak artık İbo yöntemi ile gerçekleşir hale gelirse, (ki burada İbo malı götürüyor, 1 kişinin maaşına bu işleri yapmıyor, tek fark bu. Ayrıca herkes İbrahim Tatlıses gibi 5 işi birden yapamaz) inşaat sektöründe de; bir gökdelenin statik ve çelik hesaplarının aynı mimar tarafından yapılması, çeliğin en ucuzunun bulunup alınması, şehrin göbeğinde arsa bulunması, belediye ve bakanlık ile ilişkilerin bu mimar tarafından yürütülmesi, binanın iç dekorasyonunun iç mimar tarafından değil de yine aynı mimar tarafından bir çırpıda yapılması, binanın elektrik donanımlarının da elektrik mühendisi tarafından değil bu mimar tarafından yapılması ve tüm bunların, bir kişinin yarı ücretine yapılması anlamına gelir.

10-Yine devam edersek; çizgi film sektöründe bir ressamın karakter tipi oluşturması, onun her türlü hareketini gerek manuel gerek computer graphicte vermesi, elbisesinin içini boyamasını, arka plandaki manzaraların back-ground ressamlığını yapması, 3D max animasyonlarını, after effect’lerini, senaryosunu, metnini, müziğini, vesair her şeyini tek başına yapmaya kalkıp bir de bir kişinin yarı fiyatı ücret talep etmesine benziyor. Her şeyi ekonomi belirlemez. Her şeyi teknoloji de belirlemez. Hepsinin arkasında hepsini belirleyen bir zihniyet vardır. Bu zihniyete kimi politika der, kimi siyaset der. Ülkelerin bağımsızlılığı ve ne kadar bağımlı olduğu bu zihniyet üzerinde ne kadar hak sahibi olduğu ile ölçülür. Bu zihniyeti yöneticiler belirler, erk’i, idareyi elinde bulunduranlar belirler. Doğru düşünen doğru yönetir.

11-Şimdi piyasa bunu istiyor diyenler, aslında kendileri böyle istiyor demektir. Bunları böyle yapmak isteyen gençlere destek olalım vs. gibi yuvarlak laflar bu sorunları çözmez.Gençlerin önünün açılması onları usta diye kandırıp çırak maaşı ile aldatmakla olmaz. Onları ustanın ekmeğine göz dikmeden layık olduğu kadroda layık olduğu maaşla çalıştırarak, onlara iyi bir ustanın yanında çalışma şartları sağlayarak ve onları meslek içi eğitimden geçirmekle olur.Bunu da ne üniversiteler, ne de dershaneler yapmaktadır. O halde grafiker örgütleri yapacaktır.

12- Bu örneklerdeki gibi grafiker, sinemacı, mimar, çizgi filmci yok mudur? Vardır ama az sayıda. Ya bunlar işletme sahibi olmuştur, ya da istisna olarak müstesna yerlerinde isimleriyle marka olmuş meşhur kişilerdir. Firma sahibi olmasalar bile isimleri firma gibidir ve zaten artık her işi de yapmazlar, yaptırırlar. Böyle 1-2 müstesna kişinin çıkmış olması bu sorunları yok etmez.

13-Bu sorunların tek çözümü kaliteyi arttırmaktır. Fabrikalardaki gibi kalite kontrol sistemleri geliştirmektir. O zaman kaliteli usta, elinin altındaki çıraktan kaliteli kalfa yetiştirir. Bu kalite artışı nasıl sağlanır?

14-Bunun için grafikerlere iş veren sektörlerin temsilcileri, ile alaylı veya mektepli, usta veya çırak; grafikerlik (aslında grafik tasarımcılık) mesleğinden ekmek yiyenler, grafik tasarım eğitimi veren eğitim kurumları, devlet ve özel üniversiteler, grafik programı eğitimi veren dersaneler bu nitelik artışı için çare aramalıdırlar.

15-Doğru düşünenin doğru yönetmesi için güçlü de olması lazımdır.Grafikerlerin doğru bir hedefe doğru, haklı oldukları isteklerle, güç kazanmaya ihtiyaçları vardır. Ve elbette bu sorunları “dürüstçe” tartışmaya ihtiyaçları vardır.

Faruk Çağla

08.08.2008

Mustafa Turgut:

Al yazıyı, “grafik” kelimesinin başına “foto” kelimesin ekleyip yayımla.. Ey photography’ler, lafım sizedir.

ALAYLI-MEKTEPLİ AYRIMI;

Faruk ÇAĞLA;

Grafikerler arasında alaylı-mektepli ayrımı yaratarak; alaylıların düşük ücretlerine mekteplileri de razı etmek aslında “böl ve yönet” politikasıdır. Alevi-sünni, dindar-laik, solcu-sağcı vs gibi “önce ayrımcılığa inandır, sonra birbirine kırdır” politikasıdır. Aynı politikanın bir benzeri olarak grafikerler üzerinde alaylı-mektepli ayrımcılığı yapılarak grafiker ücretlerinin ucuzlatılması politikasıdır. (Tıpkı üzerinde çatışma olan arazilerin rant bedelinin ucuzlaması gibi.) Ama ucuzlayan sadece grafiker ücretleri değil, grafik tasarım kalitesi de ucuzlamakta ve ucuz ve kalitesiz grafik tasarımlar reklam veren sanayicinin marka değerini yükseltmemekte, prestijini veya satışlarını yükseltmemekte; aksine düşürmektedir. Böyle olunca reklamdan ve grafik tasarımdan umulan ve beklenen fayda sağlanmamaktadır.

Ben, alaylı-mektepli ayrımına karşı olduğum için kurduğum derneğin adını TÜM Grafikerler Dayanışma Derneği olarak koydum. Buraki TÜM kelimesi; tasarım bilen bilmeyen, diplomalı-diplomasız tüm grafikerleri kapsamaktadır.BU nedenle bölücü değil, ayrımcı değil; birleştiricidir, çünkü birlikten kuvvet doğar.

Böylece çatışmadan, bölünmeden fayda uman fırsatçılar ordusunun planlarına, hain tuzaklarına meydan vermemiş olduk.

Peki; kötü tasarımı sadece alaylılar mı yapar? Hayır! Çünkü Türkiye’de iyi grafik tasarım öğreten üniversiteler hemen hemen kalmamıştır. Ben geçen aylarda bir kamu kurumunun kendi bünyesindeki bir reklam kurumunda grafikerlik yapan 8 kişiye “tasarım” dersleri verdim. İçlerinden bir bayan XXX Üniversitesi Grafik mezunuymuş ve 4 renkli ofset makine ile 2 renkli arasındaki farkı bilmiyordu. Tipografi dersi hiç almamıştı, içinde kalem resmi olan kalem yaz dediğimde, küçük L harfinin ucunu sivrilterek kurşun kaleme benzetmeyi zar zor akıl edebildi, küçük L harfini sembolize eden çubuğun kalınlığını küçük k harfinin çubuk kalınlığının 5 misli yapmıştı.Oysa hiç fakülte okumamış öteki genç, “keser yaz içinde keser resmi olsun” dediğimde küçük r harfini kesere benzeterek benden tam not aldı.

Bu arada küçük bir yanılgıyı da düzeltmiş olayım; ben sadece mektepli grafikerleri kolluyor ve onların sorunlarıyla ilgileniyor değilim. Ben alaylı grafikerlerin de sanat ve tasarım dersleri almaları için bir akademi kurmayı da çok istiyorum. Bu okul dersane mantığı ile program menülerini göstermek suretiyle eğitim vermeyecek. Bu okul açılırsa alaylı-mektepli ayrışması yaratıp bunu kendi çıkarlarına kullanan çekirgelerin de tekerine çomak sokacağız. Bu arada adı mektepli ve diplomalı olup da diplomasının hakkını veremeyenler de bu okula gelecekler ve tasarım öğrenecekler. BU okulu açmak için bir yerlerde hibe bulmamız ve sponsor bulmamız lazım. Bu konuda bize yardım edecek birisi çıktı, aylık 2,500 lira ve bulunacak hibeden de yüklü bir komisyon istediği için anlaşamadık. Arayışımız sürüyor.

Küçük bir detay daha vereyim; tekstil, resim, heykel, seramik veya iç mimarlık bölümü mezunu olanlar da alaylıdır çünkü grafik bölümünde okutulan tipografi, ambalaj, web tasarım, ambalaj tasarım, matbaacılık teknikleri, fotoğraf vs gibi dersleri almamışlardır ve İLETİŞİMCİ EĞİTİMİNDEN geçmemişlerdir. Dolayısı ile üniversitede grafik bölümü başkanının resim bölümü mezunu bir profesör olması grafik sanatı adına bir cinayet olduğu kadar, grafik bölümünde seramik ve tekstil bölümünden mezun hocaların grafik dersleri vermesi kadar da grafik öğrencilerine yapılmış kötülük olamaz.

Son söz; liselerde düzgün eğitim verilse ÖSS dersanelerine gerek kalmaz değil mi? O halde üniversitelerde adam gibi grafik eğitimi verilirse dediğiniz sertifikaların kurslarını veren ve program dersleri veren dersanelere de gerek kalmaz.

Neymiş; balık baştan kokarmış. Bu kokuşmuş bataklıkta sivrisinek de ürer, çekirge de!’
Sevgili kardeşlerim, her grafiker biraz uyanık olsa o zaman o bataklık çok daha çabuk kurur.

Sema Can:

ben bir alaylı grafiker olarak bu konuda yazınızı cok yerinde buluyor ve size teşekkür ediyorum. alalylı grafiker ; küçük yaştan beri calısmaktan eğitim alalmamıs veya ailesinin maddi gücü yetmemiş ama yine de grafikerlik yapmak için çırpınan insanlardır bence ve bircok kişi tanırım çoğu ünv. mezunlarından daha hızlı pratik ve yaratıcıdır. üniv. mezunlarına sonsuz saygımız var ama iş hayatına atılacağım diye yemek parasına calısmaya devam ederlerse grafikerlik artık değersiz bir meslek olmaya mahkum kalır

21 Ocak 2013, 17:22

Gül Dağ Düvenci:

Ben de mektepli sınıfına giriyorum. 9 yıldır piyasada çalışıyorum ama nedense grafiker adı altında çalıştığınız zaman emeğinizin karşılığını alamıyorsunuz. Ben 1 yıldır yaptığım işin parasını almaya çalışıyorum ve piyasadan çok alacağım var. Bunun gibi bir çok sıkıntı…. ama bunun sebebi de wordde kalp çizen ben grafikerim diye geliyor. İte kaka zorlaya çabalaya az çok birşeyler öğreniyor işveren bu kişiye çok komik paralar veriyor 1 yıl aradan sonra bu kişi ucuz paralara piyasada dolaşıyor. (Yanlış anlaşılmasın alaylı olupta bu işi hakkıyla yapanlara değil sözüm ) Yani hiç kimse bu mesleği ciddiye almıyor. Güzel sanatlar fakültesi okumak çok masraflı öğrenciliğmi sıkıntı içinde geçirdim ünv tamamlayabilek için sürekli çalıştım bu kadar sıkıntı çekip 8-10 yıl gibi bu mesleğe emek verip birde komik paralara çalışmak üzüyor beni.. bunu değiştirmek çok zor grafiker ayakçı onlara göre umarım herkes dilediği şartlar altında çalışabilecek iş bulabilir kendine..

28 Ocak 2013, 17:17 ·

Faruk Çağla‎:

25 Haziran 2013 ·

ALAYLI GRAFİKER KİME DENİR?

Değerli grafik tasarımcısı Ali Tekin Çam dostum; alaylı-mektepli ayrımının nereden kaynaklığını açıklıyor.

Ben de aynı fikirleri paylaşıyorum. Çünkü ben de üniversiteye girmeden tabelacı çıraklığı yaptım, hem alaylı hem mektepliyim.

Dev gibi tabelaları taşıdım, az hamallık ve uşaklık yapmadım, dükkanı ben süpürür sobayı ben yakardım.

Ama meslek öğrendim. İki aylık kurs bitirip grafiker olmadım.

Usta çırak ilişkisi tarihte kaldı diyenler için, usta çırak ilişkisinin daha iyi anlaşılması için, her öğretmenin bir usta, her ustanın bir öğretmen olduğunun bilinmesi için… her öğrencinin bir çırak, her çırağın bir öğrenci olduğunun daha iyi anlaşılması için bu yazıyı aşağıya alıyorum.

İster mektepli olsun ister alaylı; her ustanın bir çıraklık ve kalfalık döneminin olduğunun bilinmesi için… ister lonca sisteminde olsun, ister üniversite eğitiminde, ister okul eğitiminde ister piyasa eğitiminde olsun… her eğitim sürecinde her an hepimiz için çıraklık ve kalfalık, daha sonra ustalık dönemlerimizin olduğunun iyice hatırlanması için bu yazıyı aşağıya alıyorum.

ALAYLI OLMANIN, EĞİTİMSİZLİK OLMADIĞININ BİLİNMESİ İÇİN bu yazıyı aşağıya alıyorum.

Teşekkürler Ali Tekin Çam.

Faruk Çağla

(yazı Gra-list.yahoogroups.com’dan alınmıştır);

———————-

Kavram kargaşasını önleme adına minik bir katkıda bulunmak istiyorum:

Alaylı ile kurs mezunları sakın ha sakın birbirine karıştırılmasın lütfen. Aynı şey değildir çünkü.

Alaylı demek, birinin alayından yetişenlere denir.

Kelimenin kökenine değinecek olursak eğer; Osmanlı’nın son dönemlerinde Avrupa’da ki ilerlemeler görülünce, artık askeri eğitimin de okullaşması gerektiği anlaşıldı. 20.yy. başında Osmanlı ordusunda harp okullarından mezun subaylar ile ordu içinde kalarak ilerlemiş fakat herhangi bir okul eğitimi olmayan subayları ayırt etmek için kullanılmış; harp okullarından mezun olmamış subaylar alaylı olarak adlandırılmıştır. (Alaylı; Antalya ilinin Merkez ilçesine bağlı bir köydür,.. gibi bir tanım da vardır, ama konumuz dışı olduğundan değinmeyeceğim.)))

Asker bir millet olmamızdan mıdır, nedir? Bu başlık; sanat ve zenaat içeren meslekler için de benimsenmiş ve kullanılmıştır. Bir ustaya çıraklık etmiş, mesleğinin inceliklerini o ustadan öğrenmiş, usta-çırak ilişkisiyle çekirdekten yetişmiş olanların tanımıdır alaylılık. Bizim kültürümüzde de önemli bir yere sahiptir.

Mesleğimizle ilgili olarak; mektepli ustaların genelinin de alaylı bir geçmişe sahip olduğunu parantez içinde belirteyim.

Kurs mezunları ise bu tanıma uygun değildir.

Saygılarımla

Ali Tekin Çam

 İki yıl önce rahmetli olan değerli meslektaşımız Gül Tekdağ demişti ki;

Faruk Bey, söylediklerinize bütün kalbimle ve tecrübelerimle katılıyorum.

Grafik Tasarımcı “Yeterlilik” ve Reklam Ajansı Kurma “Yeterlilik” Belgelerinin alınması gereğinin hükümet tarafından onaylanması ve yürürlüğe konulması için neler yapılması gerekir? Bu konu üzerinde tartışmamız mümkün mü?

Faruk Çağla diyor ki;
Evet bu konu üzerinde tartışmamız mümkündür ve gereklidir. Zaten grubumuz bunlar tartışılsın diye kurulmuştur.

Ama görünen o ki 3-5 kişiden fazla tartışan çıkmamaktadır.

Grafikerler Meslek Kuruluşu diye kurulalı 30 yıl olmuş fakat halen 300 üye sahibi bir grafiker sivil toplum kuruluşu (derneği) vardır. Kuşkusuz, bu kurum 30 yıl önce çok iyi niyetlerle ve çok saygın tasarımcılar tarafından kurulmuş ve önemli hizmetler yapmıştır ama bu gün bu gibi konuları tartışmamakta ve çözüm üretmemektedir.

Reklamcılar Derneği vardır. Yine bu konular onların gündeminde değildir.

İyi niyetli ve ilerici olup da grafikerlerin sorunlarına duyarlı olan bazı grafik emekçilerinin kurduğu internet sitelerinde bu gibi konular tartışılmakta fakat onlar da genellikle eğitimsiz ve diplomasız grafiker oldukları için DİPLOMASIZ grafikerlerin SERTİFİKA, BELGE ve DİPLOMA almak için SINAVA tabi tutulmalarına KARŞI ÇIKMAKTADIRLAR.

Hatta içlerinde öyle kişiler vardır ki; diplomasız fakat iyi tasarımcı olan grafikerleri, diplomasız ve kötü tasarımcı olan grafikerlerden AYIRMAK için yapılmasını önerdiğimiz SINAVLARA ve verilmesini düşündüğümüz SERTİFİKALARA; “grafikerleri sığır gibi damgalamak” gerekçesiyle karşı çıkmaktadırlar.

Bunun en iyi tanığı grubumuz üyesi M.Vehbi Nebioğulları’dır.

Kendisi; alaylı ve diplomasız grafiker olduğu halde, bu sınavlardan korkmamakta, yapılmasını gerekli gördüğümüz Grafikerlikte Ustalık Sınavı (GUS) na girmek istemekte, ustalığına güvenmekte ve verilmesini gerekli gördüğümüz Usta Grafiker Belgesi (UGB) ni almak istemektedir.
GUS sınavını yapacak ve UGB ni verecek kişi ve kurumlar şunlardan oluşmalıdır;

1-Üniversitelerdeki grafik ve iletişim hocaları

2-Piyasadaki MEKTEPLİ ve ALAYLI USTA GRAFİKERLER (İçlerinde grafikerler, art direktörler, web grafikerleri ve reklam fotoğrafçıları bulunabilir)

3-Reklam AJANSI yöneticileri

4-Seçkin matbaaların yöneticileri

5-Reklamverenler derneği yöneticileri

6-Kültür bakanlığından bir görevli

7-Milli Eğitim Bakanlığından bir görevli

8-Çalışma bakanlığından bir görevli

9-Maliye Bakanlığından bir görevli,

10-O ilin Valiliği veya il özel idaresinden bir görevli
Önüne gelenin kendini grafiker olarak görmesinin önüne böyle geçebiliriz.
Ayrıca; önüne gelenin REKLAM AJANSI açmasını da önlemek için Reklamcılar Derneği böyle bir DENETİM mekanizması kurabilir. Bu konunun detaylarını reklamcılara bırakmak gerekir. Ben grafik tasarımcı ve grafik hocası olduğumdan, SADECE GRAFİKERLERİN DAYANIŞMASI ve DENETİMİNİ gündeme getirmekle sorumluyum.

Saygılar sunarım.

Grafiker, tıpkı spiker (speak-er/ konuşmacı) gibi, teach-er (öğret-ici), play-er (oyun-cu), mechanik-er (mekanikçi, makinacı) gibi grafik yapan, grafik sanatı yapan kişi demektir.

Ama almanca bir kelimedir. Nasıl ki tief (-çukur) druck(-baskı/matbaa) demekse ve tiefdruck-tifdruk- çukur baskı (Fransızcada gravür demektir) kelimesi Almancadan gelmişse, grafiker kelimesi de  İngiliz ve Amerikalıların graphic designer dedikleri kelimedir ve ingilizcede graphicker diye bir söz yoktur.

Dolayısı ile tıpkı mersi kelimesi nasıl ki bizde “çok mersi” deyimi artık Türkçe gibi kullanılıyorsa (ki mersi de Fransızcadan gelmiş bir kelimedir), grafiker kelimesi de grafik tasarımcı anlamında kullanılır olmuştur.

Tıpkı Farsçada gün kelimesinin “şembe” kelimesi olduğu gibi. Tavla oynayanlar bilirler cahar denilince dört, penç denilince beş anlaşılır. şeş ise altı demektir Farsçada. Türkçede şeşi beş görmek 6yı 5 görmek demektir, ama şeşi penç görmek denmemiştir. Çünkü komiklik ve kafiye olsun diye bir Farsça bir Türkçe iki kelime özellikle yan yana getirilmiştir.

Mesela perşembe kelimesi de penç-i şembe, yani beşinci gün, çarşamba ise cahar-ı şembe şeklindedir. 4üncü gün demektir.

Demek istiyoruz ki, kimi Farsça, kimi Kürtçe, kimi Arapça (mesela Allah kelimesi), kimi Fransızca kelimeler Osmanlı döneminde dilimize girmiş ve Türkçeleşmiştir.

Bu nedenle saf Türkçe ancak orta Asya’da mevcuttur ve bu yüzden Atatürk güneş dil teorisinden vazgeçmiş, dilimizi olabildiği kadar temizlemeye fazlasını da zorlamamaya karar vermiştir.

Yani aşırı öz Türkçe kabak tadı vermiş, hostese gök konutsal avrat gibi şaka yollu deyimlerle öz Türkçe karşılık üretilmiştir.

Mesela televizyon kelimesi Almancada fernsehe (fern=uzak, sehen=görmek) gibi uzak görüm manasında bir kelimedir. Tıpkı İngilizcedeki tele-vision (uzak-görünüm) gibi.

Osmanlının son zamanlarında (Liman Von Sanders Paşa vs örneklerinde olduğu gibi) Alman etkisi ile, Türkler; Alman sanayisi ve kültürü ile tanıştı. Hatta Atatürk ve cumhuriyetin ilanı ile bir taraftan mösyö, monşer, mersi gibi Fransız sosyetesinin dil hakimiyeti ve özentisi sürerken, bir taraftan da Hitlerden kaçan alman bilim ve sanat adamlarının Türkiye’de misafir edilmeleri nedeniyle alman okulları ve alman kültürü de Türkiye’ye girdi..

İşte bu sıralarda Osman Hamdi beyin müdürlük yaptığı Fransız etkisinde olan mekteb-i sanayi-i nefise (güzel-nefis- sanatlar sanayisi mektebi) Paris ekolünü ve Avrupa ressamlar stilini öğretirken, 1957 yılında tatbiki güzel sanatlar mektebi ( uygulamalı güzel sanatlar mektebi) açıldı. Bu okul Alman endüstrisinin ihtiyacı olan daha teknik sanatkarları ve sanatçıları yetiştiren Alman BauHouse okulunun Türkiye’deki temsilcisiydi.

Fransız ekolü sanat sanat içindir derken, Alman ekolü sanat toplum içindir diyordu.

Işte grafıker kelimesi almanca olduğu için buradan peydah oldu ve mac operatörü ile, uygulamacı grafiker ile alakası yoktur.

“Tasarım bilmeyene sadece Grafiker, tasarım bilene ise Tasarımcı Grafiker denir” ifadesi yanlıştır. Tasarım bilmeyene GRAFİKER denilmemesi gerekir.

Grafiker kelimesi gerçekte Amerikancadan tercüme edilmiş olan graphic designer/grafik tasarımcı demenin Almanca şeklidir.
Tasarım bilmeyene grafiker diyenler, kurnaz Türk patronlarının kandırmacalarına inanmaktadırlar.

Bu patronlar daha az maaş vermek için mac operatörlerini siz grafikersiniz, diye aldatıp gaza getirerek, adeta eczacı kalfasına eczacı kimliği vererek, veya hemşireye doktor süsü vererek hem müşterilerini hem de bu çalıştırdıkları personeli aldatmaktadırlar. Çünkü grafik tasarımcı deseler işin içine yapamadıkları ve müşteriye yaptırdıkları tasarım girecek. Uygulamacı grafiker de diyemezler, işi küçümsemiş olurlar, o nedenle her anlama çekilecek grafiker demekteler ve işin içinden sıyrılmaktalar.

Zavallı müşteriler de tasarımcıya tasarım tarif ettiklerini sanarak egolarını tatmin etmektedir. Tasarım parası ödememektedir, çünkü tasarımı kendilerinin yaptığına inanmaktadır… Bilgisayarı kullanan aslında operatör olduğunu hissetmekte ama duruma razı olmaktadır… Kendisini operatör diye görse bile, hem patronu hem de müşterisi tarafından grafik tasarımcı diye görülmesi onu gizliden mutlu etmektedir. İşte bu ortama en uygun kelime grafiker kelimesi cuk oturmuştur. Adeta bir kurtarıcı gibi imdada yetişmiştir.

Bu arada ucuzlayan gerçek grafik tasarımcının mesleği ve emeği olmaktadır.

İşte bunu hisseden tasarımcılar veya ajans sahipleri verdikleri ilanlarda tasarımcı grafiker, grafik tasarımcı, yaratıcı grafiker gibi terimleri öne çıkartarak tasarım bilmeyen uygulamacı grafiker veya mac operatörünü kastetmediklerini inceden hissettirmektedirler.

Graphic designer olan İngilizce kelime ise 1970’lerden sonra iyice yayılan amerikan modası ile dilimize girmiş bir kelimedir. Yukarıdaki kasıtlı nedenlerin dışında da kasıtsız olarak halkımız grafik dizayneri ( grafik tasarımcısı) yerine kısa olduğu için grafiker kelimesini tercih etmektedir.

Almanya’da grafikerin kartvizitinde diplomalı grafiker yazar. Tıpkı doktor diploma numarası gibidir.

Diplomalı grafikerler çok daha yüksek maaş alır veya müşteriler diplomalı diplomasız ayrımını bilerek tercih ederler.

Türkiye’de üniversitelerin grafik sanatlar bölümleri, devletin ilgili birimleri ve grafiker örgütleri bu konudaki kargaşayı neden görmezden gelir, bilinmez.

Herkes kendine bir sıfat yakıştırır, kimse nerden aldın diye sormaz.

Adam 10 program bilir, ders verir ama tasarım bilmez, kendine grafik tasarımcı der, millet de kabul eder. Üstelik üniversiteden bir kimse çıkıp da yahu sen grafik tasarım programı eğitmenisin, tasarımcı değilsin demez.

Adam Windows’dan filanca setifikayı aldım der, Adobe’den falanca sertifikayı aldım der.
Tasarımcı sertifikasını şuradan aldım diyebilecek midir?

Sahi art direktör sertifikası nereden verilir?

Saygılarımla.

Faruk ÇAĞLA

Batıdaki sanatçıların elinde bilgisayar onların tasarım gücüne güç katan bir alet oldu.

Tıpkı bir zamanlar pistolenin, kesik uçlu kalemin usta tasarımcının gücüne güç kattığı gibi.

Ama Türkiyede genel bir kanaat şudur; bilgisayar geldi, grafik sanatı yerlerde sürünür oldu.Herkes hastalığı teşhis ediyor, ama hastalığın sebebini ve tedavisini söylemiyor.

Tüfek icad oldu, mertlik bozuldu mu? Niçin bilgisayar icad olununca grafikerlik yerlerde sürünür oldu? Niçin bilgisayar gelince grafik işler kalitesiz olmaya başladı?

Oysa bilgisayar gelince kalitenin de artması gerekmez miydi? Bunu tartışalım…
Bunun çözümü veya tedavisi nedir, bunu tartışalım…
Niçin dersaneler grafiker yetiştirmekte olduklarını söylüyorlar? Buna grafik eğitimi veren üniversiteler ne diyor?
Rahmetli Mengü Ertel sağ olsaydı ne derdi acaba?
Şu anda yaşamakta olan duayen grafik tasarımcılar, grafik profesörleri ve doçentleri  dersanelerin  grafik tasarımcı yetiştirdiği iddialarına ne diyor acaba?
Bunu tartışalım (mı?)…

Faruk Çağla
30 Ekim 2009

Grafik Tasarımcının, tasarımcı olabilmesi için Tasarım eğitimi almış olmalıdır, sözüme karşı çıkanlar  diyorlar ki;
“tasarım yetenegi sonradan olan birşey degil, insanın ruhunda olandır ”

Ben de diyorum ki;

Buna itirazım yok.
Eğitim bu yeteneği daha mükemmel hale getirir.

Müzik okullarına şarkı söyleme yeteneği olan öğrenciler alınır. Enstrüman çalmaya istidatlı (kaabiliyetli) çocuklar alınır.

Yoksa kaabiliyetsiz odun gibi çocuklar alınıp yontulmaya uğraşılmaz.

Akıllı devlet güreşe kaabiliyeti (yeteneği) olan çocukları alır güreş okuluna koyar, futbola eğilimi olanı alır futbolcu yapar.

Akıllı devlet futbola eğilimi olmayan topa vurmasını bilmeyen çocuğu futbolcu yapacağım diye uğraşmaz.

Eğitim olmayacak duaya amin demek, olmayacak şeyler için uğraşmak demek değildir. Karga sesli kadını şarkıcı yapacağım diye uğraşmak değildir. Eliyle masaya vurup tempo tutmasını bilmeyen, ritim duygusu olmayan bir çocuğu Fazıl Say gibi ünlü piyanist yapma inadı hiç değildir.

Eğitim kalas gibi heriflerden bambu kamışı üretmeyi hayal eden bir laboratuar değildir.

Eğitim insanları kobay olarak kullanma yeri hiç değildir.

Eğitim; insanın yaratılışındaki eğilimlere uygun donanım kazandırma işidir.

Eğitim üniversite giriş sınavlarını SEÇME VE YERLEŞTİRME SINAVI PALAVRASIYLA, ELEME VE ENGELLEME METODU HİÇ DEĞİLDİR.

Eğitim, üniversite giriş sınavı denilen zulüm ile, öğrencinin istediği veya eğiliminin olduğu bölüme değil de puanının tuttuğu bölümde okumaya kerhen (istemeden) ve zorla mecbur edilmesi değildir.

Eğitim; sözel ve sayısal sorularla insanların eğilim ve yeteneklerinin tespit edildiği saçmalığı ve yalanı hiç değildir.

Eğitim, 9-10 yaşlarında yapılması gereken öğrencinin neye yetenekli olduğunun tespitinin; saçma sapan yöntemlerle üniversiteye giriş aşamasında yapılması hiç ama hiç değildir.

Eğitim, insanların eğitim adı altında sürüleştirildiği, koyunlaştırıldığı, okumaktan korkar hale getirildiği, soru sormaktan uzaklaştırılıp pasifleştirilip sindirildiği, her şeyin test sistemine indirgenip ezberletildiği bir sistem asla değildir.

Eğitim,  grafikerlere tasarım adı altında program öğretilmesi hiç ama hiç değildir.

Eğitim; meslek okullarındaki 1. ve 2. yılları boşa geçmiş sayarak sadece 3. ve 4.yılları eğitim olarak kabul etmek hiç değildir.

Grafik eğitimi, yeteneksizin tekinin alınıp PROGRAM ÖĞRETİLEREK mükemmel  grafiker yetiştirileceği iddiasında bulunmak hiç değildir.

Grafik eğitimi yetenekli kişiler için asla gereksiz değildir, aksine ASIL YETENEKLİLER için gereklidir.

Grafieğitimi bir KÜLTÜR eğitimidir, İLETİŞİM EĞİTİMİDİR, GÖRSEL MESAJ EĞİTİMİDİR.

Keman çalmak ile BESTE YAPMAK arasında nasıl DAĞLAR KADAR FARK VARSA, photoshop kullanmak ile GRAFİK TASARIM yapmak arasında öyle büyük farklar vardır.

Her keman çalan beste yapamayacağı gibi, her program kullanan da tasarım yapamaz.

HER YENİ GRAFİK TASARIM, YEPYENİ BİR BESTE DEMEKTİR.

GRAFİK TASARIM EĞİTİMİ TIPKI BESTEKARLIK EĞİTİMİ GİBİDİR. İçten gelen duygular önemli olduğu kadar, geniş bir repertuar bilgisi, engin bir müzik kültürü, sıkı bir nota bilgisi, kısaca hem teorik hem pratik bilgi ve tecrübe gerektirir.

Eğitim olmadan da sanatçı olunur deyip ikide bir bana İbrahim Tatlıses örneğini verenlere söylüyorum:, Eğer İbo konservatuar eğitimi alsaydı daha kültürlü olur ve elbette müzik olarak çok daha ileri noktalara gelir, hatta Viyana ve Paris’te konserler verirdi. Lokal ve yöresel olarak kalmaz, evrensel olurdu. Onun eğitimsiz halini ölçü olarak almamalısınız, “keşke eğitilmiş olsaydı bu yetenek, bu ses, bu gırtlak ne süper olurdu” diye düşünmelisiniz.

GRAFİK eğitimi sadece resim eğitimi değildir, çünkü GRAFİKERLİK ressamlık değildir.
GRAFİK eğitimi sadece tipografi eğitimi demek değildir:Çünkü grafiker sadece hattat (güzel yazı yazan) değildir.
GRAFİK eğitimi sadece fotoğraf eğitimi değildir. Çünkü grafiker sadece fotoğrafçı değildir.
GRAFİK eğitimi sadece baskı teknikleri eğitimi değildir. Çünkü grafiker sadece matbaacı değildir.

Grafikerlik son derece komplike, çok yönlü, bir çok sanat disiplini ile iç içe olan, bir yönü ile zenaat, bir yönü ile sanat olan meslektir.

Kesinlikle yüksek kültür, yüksek zevk ve incelmiş beğeni gerektiren bir meslektir.

Bu konuda benim bu sitedeki, TGDD sitemizdeki 10 maddede grafik tasarım tanımıma bakınız.

Kafanızdaki bir çok sorunun cevabı orada vardır.

Ayrıca; grafiker eğitimiyle ilgili bir çok sorunun cevabı www.grafikerler.org sitesinde bir başka yazımda yer alan aşağıdaki cümlelerimle verilmiştir;

“Eğitime karşı olanlar tasarım eğitimi almadıklarını itiraf edemiyorlar ve eğitimin gereksiz olduğunu öne sürerek asıl olanın yetenek olduğunu iddia ediyorlar ve “yetenek varsa eğitime gerek yok, eğitim yetenek kazandırmaz” diyerek kendi cahilliklerine kılıf buluyorlar ve doğru gibi görünen sözlerle kafa bulandırıyorlar. Oysa; yeteneğin eğitimle daha da güçleneceğini kasıtlı olarak göz ardı ediyorlar.

Üniversiteler? Güzel Sanatlar bölüm başkanları doçent iseler profesörlüklerini beklemekte, uslu uslu oturmakta, bana dokunmayan yılan bin yaşasın, dertsiz başıma dert almayayım demekte ve mezun ettikleri yarı eğitilmiş, yarı eğitilmemiş yeni mezun grafikerleri piyasada ne gibi vahşi koşulların beklediği onları hiç ama hiç ilgilendirmemektedir.”
Üniversitelerin bu hatalarını bahane ederek yeteneği öne çıkartıp, eğitimi ikinci plana atanlar CEHALETİN SAVUNUCULARIDIR. Ve bu kişiler beni yormaktadır.

Eğitim konusu ülkemizde kanayan bir yaradır ama bunun çözümü eğitimi inkar edip yerine eğitimsiz yeteneği koymak değildir.

Çözüm, Grafiker Eğitimi için ideal eğitim programları ve müfredatları hazırlayıp DEVLETE, OKULLARA veya YÖK’e sunmaktır.

Faruk ÇAĞLA

İnşallah vaktiniz vardır da yazdıklarımı okur benin için bir yorum yaparsınız. Daha önce grafikerlik eğitimini nasıl aldınız konulu başlığa yazdığım yazıyla uzatmadan konuya gireyim ben. (uzun yazmayı ve uzun yazıları okumayı sevdiğinizi düşünerek bir özet yapmadım)

Öncelikle çok küçük yaşlarda resim yapmaya başladım. Görsel olan herşeye ilgim vardı. Mutlaka bu alanda bir iş yapmalıydım fakat yapamadım. Önce ilkokulda defterlerime anatomi çizimleri, adale çalışmaları yaptığım için güzel bi dayak yedim. Resmin çizgi romanların hiç bi faydası olmadığı anlatıldı kitaplarım yırtıldı falan filan. Zaman içinde çizim yeteneğim ve ilgim zayıfladı. Sadece krokivari hayali şehir planları çiziyordum.

96-97 senelerinde üniversitede alakasız bir bölüm okurken tesadüfen bilgisayar diye bir makina olduğunu ve yaratıcılığı teşvik ettiğini anladım. 99-2000’e kadar sadece okudum.

Arkadaşlarımın da katkılarıyla gerek okuyarak gerekse de sadece kendimi tatmin amacıyla Flash 4-5 programıyla çizim – basit animasyonlar yapmaya başladım. Daha sonra kurguya merak sardım. Video edit kavramlarını ve uygulamalarını öğrenmeye çalıştım.

Ama okuldan mezun olup askerliğimi de yapınca hiç istemediğim bir mesleği yapmaktansa o yaşta farklı bi mesleğin çömezi olmayı göze alıp ajanslara nasıl girebileceğimi araştırdım. fark ettim ki biraz kültür biraz program bilgisi yetiyor. Bir hafta geceli gündüzlü freehand programını araştırdım mantığını çözdüm. ve bazı video edit programlarını bildiğimden çözmem sorun olmadı.

Tasarım/çizimde ise yetenek, birikim ve gözüme güveniyordum. Bu kadarcık bilgiyle bi hafta içinde iş buldum. O iş yeri kapandı arkasından bir matbaaya girdim 6-7 ay çalıştım. Şimdi sanırım 9. 10. işyerimdeyim.

Ama zamanla tasarımın tahmin ettiğimden çok daha zor bi iş olduğunu farkettim ve sürekli okudum. İlkeleri, renkleri, tipografiyi, mizanpajı öğrenmeye çalıştım dergileri kitapları, Emre Becer gibi uzmanları araştırdım. Öğrenmeyi iyi bilmem benim en güçlü yardımcım oldu. Ama zaman içinde gözüm o kadar çok korktuki ya yıllardır okuyorum. Bu yaştan ve üni. mezunu olduktan sonra bir 4-5 sene daha gsf gibi bi okul okumayı göze alamam dedim. Acaba mesleği bıraksam mı diye düşünmeye başladım. Çünkü yaptıklarımı hiçbir zaman beğenmedim hep çok daha iyi olması gerektiğini düşündüm.

İşin garibi bi dünya yerde çalıştığım halde işte bu adamı ustam sayabilirim bu bana çok şey öğretir diyeceğim biri karşıma çıkmadı. Matbaacılar zaten digital dünyadan ve temel ilkeleri saymazsak tasarımdan bihaberdiler. Birlikte çalıştığım arkadaşlar o anki işlerini iyi yapsalar da hep aynı tarzda çalışmaya devam ediyorlardı yani çok az şey öğrenebiliyordum onlardan. Farklılıkları tecrübelerine bağlı olarak matbaa tekniklerinde daha bilgili olmalarından ibaretti.

Ama kötü olduğumu ve Türkiye standartlarında 10 üzerinden gelişigüzel bir değerlendirme yaparsak 3’lük, 4’lük bi grafiker ya da operatör olduğumu varsayarsak şunu rahatlıkta diyebilirim. Piyasa ve çalışanlar, işverenler (herhangi bir anlamda) o kadar kötü bi durumdaki ben bu değerlerimle kolayca iş bulabiliyor, öne geçebiliyor, freelance işleri de rahatlıkla alabiliyorum.

Sanırım hala bu meslekte varsam bu benim çok iyi olmamdan değil piyasanın çok kötü olmasından kaynaklanıyor. Menfimi yoksa müspet mi bir katkım var bu sektöre emin değilim. Hala okuyor, çalışıyorum ama yeterli hissetmiyorum işin kötüsü yaş 32’ye geldi ne yapacağız bilmiyorum.

Yani ben herşeyi kendi kendime öğrendim diyebilirim.

Şu sıralar en büyük isteğim bir Okul, Onaylı gerçek bir tasarım kursu yada iyi bir grafiker tarafından verilecek bir belge yada grafikerlik nişanı gibi bir şey 40’ıma kadar alabilirsem böyle bir şey içim rahat edicek.

Hocam mesleki hikayem kısaca böyle işte. Bu tasarım eğitimini örgün veya düzgün bir şekilde alamamış olmam içimi yiyor. Geçenlerde düşündüm GSF’ye girsem mi diye. Daha önce de çok düşünmüştüm ama, 4 sene gözümde çok büyüyor açıkcası yaşımda 32 olup, para kazanmak zorunda olunca pek mantıklı da gelmiyor. Kurslara bakıyorum şöyle batıdaki gibi sanat okulları var mı? diye bırakın onları izmirde doğru düzgün program öğreten bi yer bile yok.

Diploma veya bi kağıt peşinde değilim ama bu işi hakkıyla yapacağımı kanıtlamam gerekiyor. Teorik yönden eksikliğimi bir çok kez hissediyorum.

Siz soracağım bana nasıl bir yol önerirsiniz. Okuyayım mı, kitap mı karıştırayım, özel ders mi alayım?

——————–

Müthiş mektubunuz için çok teşekkürler. Mektubunuz, mücadelelerimde benim haksız olmadığımı ispatlamıştır.

Eskiden beri diyordum ki ve halen de diyorum ki;

1-Türkiye’de üniversitelerde veya dershanelerde mükemmel grafik eğitimi yoktur. Ama olmalıdır.

2-En mükemmel grafik eğitim müfredatını ancak ben yazarım. Alternatif Grafik Akademisi (AGA) projemde bu müfredatı hazırladım. Bu müfredat eğer kabul edilir ve uygulanırsa Türkiye’de grafik eğitimi konusunda devrim olur. Bu müfredat benim adıma tescillenmelidir.

3-İster mektepli olsun ister alaylı, tüm grafikerlerin grafikerliklerini TESCİL ETTİRMEye, bunu bir belgeyle ispatlamaya ihtiyacı vardır. Üniversite diplomaları piyasa tarafından takdir görmemektedir, çünkü üniversitelerden iyi grafiker yetişmemektedir. Piyasadaki kurslardan da tasarım bilmeyen teknik yönü güçlü fakat estetik yönü zayıf adam yetişmektedir. Bunun çaresi GRAFİKER ÖRGÜTÜ KURUP, GRAFİKERE SERTİFİKA veya BELGE vermesidir. BU düşünceme GRAFİKERLERİ SIĞIR GİBİ DAMGALAMAK İSTİYOR diyerek karşı çıkanlar olmuştur. Oysa her alaylı grafikerin gönlünde bir diploma özlemi yatmaktadır.

4-Facebookta kurduğum, Tüm Grafikerler Dayanışma Derneği grubumda bunun gibi fikirler tartışılmaktadır. Lütfen üye olunuz ve tartışmalara katılınız.

5-Türkiye’deki üniversitelerde grafikerliğe kabul edilecek gençler, ressamlık sınavlarından geçirilmektedir, bu bir hatadır. Grafik bölümlerine girebilenlere de yine ressamlık eğitimi verilmektedir bu da hatadır. Dershaneler ise grafik tasarımcı yetiştirmek yerine mac operatörü yetiştirmektedir bu da hatadır. Grafiker eğitimi ressam eğitimi gibi de olmaz, bilgisayar operatörü eğitimi gibi de olmaz. İdeal Grafik eğitiminin nasıl olması gerektiğini yalnızca ben biliyorum.

6-Çırakların yanlarında yetişecekleri gerçek ustalar kalmamıştır, bunun nedeni üniversitelerin bilgisayarlı tasarıma yeterince ayak uyduramamaları ve piyasadaki alaylı ustaların da tasarımcı kültürüne sahip olmak yerine bilgisayarın teknik bilgilerine sahip olmalıdır. Bilgisayar, batıdaki sanatçının elinde önemli bir silah olmuşken, Türkiye’de çapulcuların elinde grafik tasarımı katleden bir silah olmuştur.Böyle olunca grafik tasarım eğitimi, grafik programları eğitimi şeklinde insanları yanıltarak verilmeye devam edilmektedir.

7-Şu anda Türkiye’de sizin özlemini duyduğunuz tarzda grafik eğitimi veren bir kurum ne yazık ki yoktur. Ben bu ihtiyacı, bir Meslek Yüksek Okulu sahibi kişiye onun yöneticileri kanalıyla dolaylı olarak ilettim. Yöneticiler bu meseleye benim kadar hakim değiller ve benden aldıkları parça bölük bilgileri yalan yanlış olarak ona veya hiç aktarmadan kendi bilgileriymiş gibi sunuyorlar, bu arada benden fikir çalıp bölük pörçük uygulamaya koyuyorlar. Yamalı bohça gibi eski ile yeniyi karıştırıyorlar. Param olsa bu okulu ben kuracağım. Paralı kişilerde de bu işe ilgi yok gibime geliyor. Bu işi ciddiye alan ve kursiyerlerden neredeyse bir özel üniversite kadar para alan bir dershane var, fakat benim projem onunkinden kat kat daha üstün. Bu dershane güzel sanatlar fakültelerine alternatif değil. Sadece 2 yıllık meslek okullarına alternatif. Benim projem hepsine alternatif ve bu dershaneninkinden daha etkili ve kaliteli.

Size şimdilik tavsiyem 2 yıllık meslek yüksek okulunun grafik bölümüne devam etmeniz.
(Veya benim okul kurmamı bekleyiniz) Kolay gelsin.

F.Ç.